KABE ÖRTÜSÜ KOLEKSİYONU
KISWAH, güçlü zanaatkarlığı ve sanatsal vizyonu sayesinde, geçmişin kültürel ve ruhani dokunuşlarını bugünün sofistike ihtişamıyla birleştirerek, nesilden nesile aktarılacak kalıcı eserler yaratmayı hedefler.
İnsanlık için yer yüzünde ilk inşa edilen kutsal mirasın Paha Biçilemez Yansımaları
Dünyanın dört bir yanından gelen Müslümanlar her yıl İslam’ın kalbi Kâbe’nin etrafında buluşurlar. Mekke’de Harem sınırları içerisinde yer alan Kâbe, “Allah’ın evi” yani “Beytullah” olmasının yanı sıra müslümanların her gün beş defa yüzlerini döndükleri kıbleleridir. Kâbe’nin bütün ihtişamı ve büyüleyiciliğiyle bizi karşılayan yüzü O’nun kisvesi, örtüsüdür. Tezgahlarda dokunulduğunda sıradan bir kumaş olan bu siyah örtü, Kâbe’nin kadim taşlarına dokunduğu anda Müslümanlar için çok değerli Kisve-i Şerife olur. Aşkla yoğurulmus büyük bir özverinin mahsulü olan Kisve-i Şerife öyküsü saf ipekten dokunduğu nakışlar kadar derin ve zengindir. Bambeyaz ipeğin siyaha boyanmasıyla örülen kisvenin ağırlığı 650 kilodan fazladır.
KÂBE
ÖRTÜSÜNÜN
TARİHİ
Kâbeyi örtme geleneği İslam öncesi dönemde de vardı. Kâbeye ilk örtü giydirenin Yemen hükümdarlarından Kerb. B.Esad olduğu ve Hz. Peygamber’in (sav) de Kâbe’ye Yemen libası giydirdiği rivayet edilmiştir. (El-Ezraki, 1980; 1,255)
Hadis kaynaklarında Peygamber Efendimiz’in (sav) Kâbe’ye üç defa örtü giydirdiği rivayet edilir. Yine bazı kaynaklar Peygamber (sav) döneminde Kâbe’nin Ramazan ayında beyaz örtü ile örtüldüğünden bahsederler.
Dönemin muktedirleri ve önemli şahsiyetleri de Kâbe örtüsü üzerinde kendilerinden ve dönemlerinden izler bırakarak bu mübarek kumaşı tarihin belirli dönemlerini nakleden dini, sosyal, ekonomik ve kültürel bir yazıt haline getirmişlerdir.
Abbasi hakimiyeti sonuna kadar Bağdattan gönderilen Kâbe örtüleri Memluklularla beraber Mısır’da dokunmaya başlamıştır (1263). Kâbe örtülerinin “Mahmel” ile gönderilme geleneği de ilk defa Memluk Döneminde ortaya çıkmıştır.
Kâbeye örtü örtmek müsluman ülkelerin kutsal topraklarda söz sahibi olduğunun bir göstergesi olarak görülmüştür. Bu yüzden müsluman ülke hükumdarları arasında bu konuda büyük sorunlar yaşanmıştır.
Mısır’ın fethiyle halifeliğin Osmanlılara geçmesiyle Yavuz Sultan Selim, Kâbe’nin dış örtülerini Mekke’ye yakın olması sebebiyle Mısır’dan göndermeye devam etmiş, iç örtüler ise “Mahmel” ile beraber İstanbul’dan gönderilmiştir.
Günümüze ulaşmış en eski örneklerden biri Yavuz Sultan Selim zamanında (1520-1512) yaptırılmış ve şimdi Bursa Ulu Cami’de sergilenmekte olan Kâbe kapı örtüsüdür.
Osmanlı Döneminde 1. Ahmed’e kadar Mısır’da dokunan Kâbe örtüsü, 1. Ahmed’in saltanatında İstanbul’da Sultan Ahmet Camii avlusunda kurulan atölyede dokunmuştur (1603-1617).
Bundan sonra farklı dönemlerde Mısır’da İstanbul’da ve Bursa’da dokunan Kâbe örtüleri, 1844 yılında kurulan Hereke dokuma fabrikasında üretilmeye devam edilmiştir.
Osmanlı döneminde kırmızı renkli olan iç örtü İstanbul’dan son olarak 1861’de, tahta çıkışı münasebetiyle Sultan Abdülaziz tarafından gönderilmiş ve 1936 yılına kadar Kâbe’de kullanılmıştır.
I. Dünya Savaşı sırasında Mekke Emîri Şerif Hüseyin Osmanlı Devleti’ne karşı ayaklanınca örtülerin ikisi de yine Mısır’dan gönderilmeye başlanmıştır.
Mekke’nin yönetimi Suudilere geçince, Kâbe örtüsü bir müddet daha Mısır’da dokundu. 1927’de Mekke’de ilk Kâbe örtü atölyesi kuruldu. Bu tarihten sonra birkaç sene Kâbe örtüleri Hindistan’da, ardından tekrar Mısır’da dokundu.
1962 yılında Mısır’da dokunmasına son verilen Kâbe örtüleri artık Mekke’de dokunmakta ve üretilmektedir.
Geçmişte sert çöl ikliminde zorlu dağlar boyunca taşındığı için Mekke’ye nakli sırasında yangın, sel ve kum fırtınaları ile hasar görme ihtimaline karşı her zaman yedek bir kisve yapılmıştır.
Önceleri her kisve yılda iki ya da üç kez değiştirilirdi. Çünkü Kâbe örtüsü, ibadet edenler ve iklim koşulları yüzünden yırtılır ve zarar görürdü. Günümüzde Kâbe dış siyah örtüsü yılda bir defa değiştirilmektedir. Kâbe iç örtüleri ve Ravza örtüleri ise 30-20 yılda bir değiştirilmektedir
KÂBE ÖRTÜSÜ KULLANIMI
Hac gelenekleri uyarınca her yıl Zilhicce ayının dokuzunda Kâbe yeni bir kisve ile kaplanır, eski örtü ise irili ufaklı parçalar halinde kesilerek mühim şahsiyetlere hediye edilirdi.
Peygamber Efendimiz (sav) Mekke’nin fethi sirasinda Kâbe anahtarini, muhafaza etmeleri için Osman b Talha ve Şeybe b. Osman’a vermiştir. Bu yüzden tarihte belirli dönemlerde değiştirilen Kâbe örtüleri Beni Şeybe ailesine verilmiş onlar da küçük parçalara ayırarak satmışlardır.
Osmanlı Döneminde ise eski örtüler İstanbula getirilir, bir kısmı önemli şahsiyetlere hediye edilir bu parçalardan kaftan, mushaf kesesi gibi eşyalar yapılır veya levha olarak duvarlara asılırdı. Bir kısmı da muhafaza edilmesi için mukaddes emanetler bölümüne gönderilir ya da türbelere asılır ve padişahların sandukaları üzerine örtülürdü
GÜNÜMÜZDE KÂBE VE RAVZA İÇİN KULLANILAN ÖRTÜLER
KÂBE KUŞAK YAZILARINDAN KEMER
FORMUNDA AYETLER
(Altın kaplama gümüş sırma)
KÂBE KUŞAK YAZILARINDAN ÜÇ AYRI
FORMDA “KANDİL” ŞEKLINDE İBARELER.
(Altın kaplama gümüş sırma)
KÂBE KUŞAK YAZILARINDAN SAMEDİYYE” İHLAS SURESİ
(Altın kaplama gümüş sırma)
KÂBE DIŞ ÖRTÜSÜ
( Siyah ipek )
KÂBE IÇ ÖRTÜSÜ
( Yeşil ipek )
RAVZA KABİR
DUVAR ÖRTÜSÜ
(Yeşil ipek )
KÂBE ANAHTARI KESESİ
(Yeşil ipek üzeri altın kaplama
gümüş sırmalı)
KÂBE ÖRTÜLERİNİ NASIL TEMİN EDİYORUZ
1991 yılında başlayan Kâbe örtülerini toplama merakı, Suudi Arabistanda bulunduğumuz 24 yıl süresince devam etti. Önemli şahıslara Suudi devlet erkanı tarafından hediye edilmiş Kâbe örtü parçalarını zaman içerisinde satın alıp, bu hususta zengin bir Kâbe örtüleri koleksiyonu oluştu. Son 60-70 yıllık Suudi dönemi Kâbe örtüleri yanısıra, Osmalı dönemine ait Kâbe örtülerini de toplamaya gayret ettik. Osmanlı dönemi Kâbe örtüleri oldukça nadir olduğu için elde etmesi de zordur.
Suud dönemi örtülerimizin Mekke İslami Dinar Müzesi tarafından orijinalliği tescil edilmiştir.
BEKİR KANTARCI
KÂBE KOLEKSİYONU
Surre alayı eşyaları, haç hediyelikleri vs den oluşan eserlerimiz
KÂBE ÖRTÜLERI VE KÂBE YOLUNDA HATIRALAR
sergisi adı altında halkının ziyaretine sunuldu.
SERGİLER
Kâbe Örtüleri
ve
Kabe Yolunda Mukaddes
Emanetler Sergisi
28-31 Mayıs 2019
Rüstem Paşa, Cumhuriyet Cd. No:1, 77100
Yalova Merkez/Yalova
Kâbe Örtüleri ve Kâbe Yolunda Hatıralar Sergisi Yalova Şehir müzesi 2019
KÂBE ÖRTÜLERİ
ve
KÂBE YOLUNDA HATIRALAR
SERGİSİ
Bekir Kantarcı Özel Koleksiyonu
08 Kasım – 31 Aralık 2019
Ziyaret Saatleri 10:00-18:00
Merkez Mahallesi Silahtarağa Caddesi No:12
Bahariye Mevlevihanesi (Eyüp Devlet Hastanesi Karşısı)
Eyüp / İSTANBUL
Kâbe Örtüleri ve Kâbe Yolunda Hatıralar Sergisi İstanbul Bahariye Mevlevihanesi 2019
Kâbe Örtüleri Sergisi
Esenler Belediyesi 2022
KÂBE ÖRTÜLERİ
ve
KÂBE YOLUNDA HATIRALAR
SERGİSİ
Bekir Kantarcı Özel Koleksiyonu
11 NİSAN – 01 MAYIS 2022
Ziyaret Saatleri 08:30-24:00
KADİR TOPBAŞ KÜLTÜR SANAT MERKEZİ
Kâbe Örtüleri Sergisi
Esenler Belediyesi 2022
Kabe Yolunda Sergisi
CUMHURBAŞKANLIĞI MİLLET KÜTÜPHANESİ
KİTAP
Kâbe Kitabı
Editörler: Sevgi Ağca Diker ve Cengiz Tomar
Yayın yönetmeni: Hasan Mert Kaya ve Bekir Kantarcı
Koordinatör: Halil İbrahim Uçar ve Burcu Karataş
Fotoğraflar: Mustafa Yılmaz
Sunuş: Mahmud Erol Kılıç
IRCICA; 2025; 435 s.: res. (Türkçe)
AÇIKLAMA
Müslümanların yeryüzündeki en kutsal mekânı olan Kâbe’nin tarihi ve bu tarih boyunca etrafında oluşan hizmetler ve sanatsal geleneklerle ilgili bu özgün inceleme ve katalog çalışmasını yayınlamak ve onu Ramazan 1446/Mart 2025 itibariyle okuyucuya sunmak IRCICA’ya memnuniyet vermektedir. Sn. Bekir Kantarcı’nın otuz yıllık bir süre üzerinde derlemiş olduğu, çeşitli yüzyıllara ait ve çeşitli ebatlara sahip Kâbe örtülerinden oluşan özel koleksiyonunun zengin fotoğraflı ve açıklamalı katalogunu içeren eserin baş kısmında uzmanlarca kaleme alınmış makaleler bulunmaktadır. Katalogda yer alan örtülerin büyük bir kısmı 20. ve 21. yüzyıl Suud dönemine, diğerleri Osmanlı döneminin çeşitli yüzyıllarına ait olup, yenileriyle değiştirildiklerinde saraylarda ve müzelerde saklanan veya hacılara parçaları dağıtılan örtülerden bir kısmı bu katalog ile gün yüzüne çıkmaktadır. Baş kısımda yer alan makalelerde Kâbe’nin Cahiliye’den İslam’a kadar tarihi, İslam döneminde geçirdiği onarımlar, Kâbe’ye yapılan hizmetler ve Harameyn vakıfları, Kâbe’ye ait kutsal emanetler, Osmanlı dönemi ve Osmanlı öncesi Harameyn örtülerinin kullanımları, tasvir edildikleri kaynaklar ve sanat eserleri ve Suud dönemindeki Kâbe örtülerinin tarihi konuları ele alınmaktadır. Makalelerin yazarları Prof. Dr. Adnan Demircan, Prof. Dr. Hülya Tezcan, Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, Dr. Sevgi Ağca Diker, Dr. Seyit Ali Kahraman, Dr. Selin İpek, Zeynep Çelik Atbaş, Dr. Tuba Kurtuluş ve Mohammed H. Al Mojan’dır. İlk olarak Türkçe yayınlanan eserin başka dillerdeki edisyonları planlanmaktadır.
